Dwaalspoor Scheffersplein Dordtse December Dagen 2021
Dwaalspoor Roobrug Straatman Dordtse December Dagen 2021

Verhalen achter Dordtse Waterverhalen

Ontmoet Beatrix de Rijke, Simon de Danser en Albert Cuyp en andere ooggetuigen. En ontdek hun verhaal over het leven op het Eiland van Dordrecht. Loop tijdens Dwaalspoor langs de verschillende lichtprojecties rondom de Dordtse bruggen en laat je verwonderen door de wereld van het water. Kom hier achter het grote verhaal van de lichtprojecties!

Achtergrondverhalen Dwaalspoor

1
Wijnbrug Dwaalspoor
1. WIJNBRUG | HAVENZIJDE Chrysostomus Neapolitanus was een Italiaanse koopman. Rond 1514 bracht hij een bezoek aan Dordrecht. Daar is hij getuige van wat het water bijna 100 jaar eerder heeft veroorzaakt. De Grote Waard is veranderd in de verdronken waard. Waar ooit werd geploegd en werd gereden met wagens, is nu alleen maar water. Neapolitanus ziet tot zijn verbazing de kerktorens erbovenuit steken. Als grafmonumenten voor de slachtoffers. Men heeft hem verteld, dat ongeveer een eeuw geleden 72 dorpen (dit weten we niet zeker!) zijn verdronken door een stormvloed.
Wijnbrug Dwaalspoor
2
Dwaalspoor Scheffersplein Dordtse December Dagen 2021
2. SCHEFFERSPLEIN | ZIJDE BABYLON Arjan Loeve is een fanatiek vogelaar en natuurliefhebber. Vroeg in de ochtend fietst hij het eiland van Dordrecht rond. Hij rijdt langs de Tongplaat, de Elzen en de Nieuwe Dordtse Biesbosch. Dit laatste gebied is de groene verbindingsstrook tussen de Brabantse en Dordtse Biesbosch. Het is er nog maar een paar jaar. Toch weten veel vogels, flora en fauna de ‘Nieuwe Dordtse’ te vinden. Zo ook nieuwe broedvogels voor het Biesbosch-gebied. Arjan zegt hierover: “Wat het vogelen zo leuk maakt? Het kijken naar de ontwikkeling van een gebied. Welke soorten er komen en weer verdwijnen. Soms ontdek je een dier die er nog niet eerder is gezien. Dat je dan de eerste bent die deze soort vind is extra gaaf!”.
Dwaalspoor Scheffersplein Dordtse December Dagen 2021
3
Dwaalspoor Visbrug Voorstraathaven Dordtse December Dagen 2021
3. VISBRUG | ZIJDE CENTRE VILLE Eb en vloed ontstaan door de aantrekkingskracht van de maan en een beetje van de zon. Op het deel van de aarde dat naar de maan is gericht, is het vloed. Ook in Dordrecht. De stad die omringd is door water. Vooral inwoners van de binnenstad moeten altijd rekening houden met de getijdenverschillen. Ook schipper Sirio van Si Barone: “Soms kunnen we niet uitvaren, omdat het water te hoog staat”.
Het grootste gedeelte van Dordt wordt overigens beschermd door dijken. Maar dit geldt niet voor het buitendijkse deel tussen de rivieren, de Prinsenstraat, de Voorstraat en de Riedijk. Hier kan het water op de kades stromen bij hoogwater.

!!EXTRA VERLICHTE LOCATIE TUSSEN NUMMER 3 EN 4!!:
STADHUIS | STADHUISPLEIN 1
Op het stadhuis worden dit jaar verschillende losse projecties getoond. LET OP: dit zijn geen bewegende beelden zoals in 2020!
Dwaalspoor Visbrug Voorstraathaven Dordtse December Dagen 2021
4
Pelserbrug Dwaalspoor Dordtse December Dagen
4. PELSERBRUG Griend is een beplanting van wilgen die gebruikt worden om wilgentenen van te oogsten. Dit laatste is precies wat de griendwerkers deden vanaf 1800 tot halverwege de vorige eeuw. Vooral in de Biesbosch. Het was zwaar werk. De mannen maakten lange uren in een natte, modderige omgeving. Er was weinig eten en de avonden en nachten brachten ze door in eenvoudige griendhuisjes. In het gezelschap van ratten en ander ongedierte. Pas als ze na een week lang ploeteren hun aken volgeladen hadden met wilgenhout, konden de griendwerkers weer terug naar huis. De takken en twijgen werden gebruikt voor vlechtwerk voor manden en stoelzittingen, maar vooral ook voor zinkstukken voor dijken.
Pelserbrug Dwaalspoor Dordtse December Dagen
5
Pottenkade Dwaalspoor Dordtse December Dagen
5. VOORSTRAAT 453 | ACHTERGEVEL Tijdens de Sint-Elisabethsvloed moesten veel inwoners van de ondergelopen dorpen huis en haard verlaten. Beatrix de Rijke was het meisje dat volgens de verhalen de vloed overleefde. Ze spoelde in Dordrecht aan in haar wiegje. Samen met een kat, maar zonder voorgeschiedenis. Ze kreeg de naam Beatrix (dit betekent de gelukkige) en de stad betaalde haar opvoeding. En Beatrix trouwde uiteindelijk met Jacob Roerom. Ze is ongeveer 45 jaar geworden.
Pottenkade Dwaalspoor Dordtse December Dagen
6
Dwaalspoor Mazelaarsbrug Dordtse December Dagen 2021
6. MAZELAARSBRUG | MAZELAARSSTRAAT 1 Zakkendrager is een eeuwenoud beroep. In de achttiende eeuw floreerde de graanhandel en waren deze mannen onmisbaar. Ze losten zeeschepen met koren, die in de Oude Maas voor anker waren gegaan. Zakkendragers worden daarom ook wel ‘Mazelaars’ genoemd. Het was zwaar werk. Keer op keer moesten de zakken koren (of turf, meel of steenkool) worden opgetild. Een zak graan woog rond de 90 kilo. Kan je het je voorstellen? Het beroep is inmiddels verdwenen, maar de naam leeft nog voort. In Dordrecht vind je bijvoorbeeld het Zakkendragershuisje, het Zakkendragersstraatje en de Mazelaarsbrug.
Dwaalspoor Mazelaarsbrug Dordtse December Dagen 2021
7
Dwaalspoor Houttuinen Dordtse December Dagen 2021
7. ENGELENBURGERBRUG | HOUTTUINEN 36 Simon Simonszoon begon zijn carrière als bootsgezel en werkte zich op tot handelskapitein. Hij kreeg kaperbrieven van de Prins van Oranje. Vooral langs de Franse en Spaanse kust lukte het Simon zo vele schepen buit te maken. Dordrecht was zijn thuishaven. Als hij hier terugkwam na een rooftocht werd dat een ‘rondedans’ genoemd. Vermoedelijk komt daar zijn bijnaam vandaan: Simon de Danser. Vanaf 1606 slaat Simon een andere weg in. In Marseille vergokte hij zijn buit én zijn boot en werd hij ontslagen. Hij stal een kleine vissersboot en veroverde een Engels schip. Dat was het begin van zijn illegale, maar zeer succesvolle, rooftochten.
Dwaalspoor Houttuinen Dordtse December Dagen 2021
8
Lange Ijzeren Brug Dwaalspoor Dordtse Decemberr Dagen
8. LANGE IJZEREN BRUG Visvangst en vishandel is altijd belangrijk geweest voor Dordrecht. In de havens bood men op visvlotten vis aan die vanaf zee de rivier op zwom om te paaien, zoals zalm, houting en steur. De Dordtse vismarkt werd in 1968 verplaatst naar de nieuwgebouwde Vismarkt (nu restaurant Otto e Mezzo) bij de Nieuwe Haven. Hier probeerden visvrouwen als Neeltje hun waar kwijt te raken.
Lange Ijzeren Brug Dwaalspoor Dordtse Decemberr Dagen
9
Dwaalspoor Roobrug Straatman Dordtse December Dagen 2021
9. ROOBRUG | SCHROEVENDOK STRAATMAN Overvloed. Meestal bekijken we dit positief. Het water bracht eerst een overvloed aan goede dingen. Dordrecht ontstond aan het water en het stapelrecht bracht veel welvaart. Toen kwam de Sint-Elisabethsvloed. De stad verliest door deze Sint-Elisabethsvloed het achterland als afzetregio, landbouwgrond en uitbreidingsgebied. Dordrecht ziet met lede ogen hoe schepen het Stapelrecht letterlijk beginnen te omzeilen. Letterlijk en figuurlijk een overvloed aan rampzalige gebeurtenissen.
Maar in de 17e eeuw ging het economisch weer voor de wind. Er was weer overvloed in Dordrecht. De Kuipershaven is hiervan het bewijs. Hier vloeide de wijn rijkelijk, leverden graan en wol veel winst op. En koopmannen als Adriaen wisten hun weg naar de stad te vinden.
Dwaalspoor Roobrug Straatman Dordtse December Dagen 2021
10
Dwaalspoor Damiatebrug brugwachtershuisje Dordtse December Dagen 2021 (1)
10. DAMIATEBRUG | BRUGWACHTERSHUISJE Tot ver in de 19e eeuw was Dordrecht grotendeels afhankelijk van de scheepvaart. Het was er een drukte van belang: vissers- en sleepboten, koopvaardij- en beurtschepen (veerdienst tussen steden), baggeraars en meer. In 1824 werd in Dordt de stoomboot ‘Prins Frederik’ gebouwd ter vervanging van het houten beurtscheepje De Zwaan. Het begin van een revolutie. In de 20e eeuw deed de dieselmotor zijn intrede. Het vervoer over water is nog steeds in trek. Dag in dag uit gaan er honderden mensen met de waterbus. Ook de binnenvaart is nog steeds van groot belang voor deze regio. Zaak dus dat alles weer ‘groen’ wordt. Terug naar de zeilboot? Of toch maar elektrisch?
Dwaalspoor Damiatebrug brugwachtershuisje Dordtse December Dagen 2021 (1)
11
Dwaalspoor Boombrug Hanneken van Dordt Dordtse December Dagen 2021
11. BOOMBRUG | ZIJGEVEL HOTEL BELLEVUE In 1545 maakte cartograaf Jacob van Deventer een plattegrond van Dordrecht. Daarop zie je hem! Bij de Boombrug aan de ingang van de Wijnhaven verwelkomt de reus Hanneken van Dordt met zijn stadswimpel het drukke scheepvaartverkeer. Het houten beeld werd vóór 1618 gesloopt. Kunstenaar Gerhard Lentink en Stichting Hanneken van Dordt proberen de stad opnieuw te verbinden met een markant welkomstbeeld – een stedemaagd (Choëphore) – in de binnenhaven bij Villa Augustus. De Dordtenaren noemen haar al ‘Hanneken van Dordt’. Wil je helpen haar te realiseren? Kijk dan op www.hannekenvandordt.nl. (fotografie: Piet Krijger)
Dwaalspoor Boombrug Hanneken van Dordt Dordtse December Dagen 2021
12
Dwaalspoor Nieuwbrug Taankade A. Cuyp Dordtse December Dagen 2021
12. NIEUWBRUG | HOEKPAND TAANKADE Albert Cuyp. De nu wereldberoemde schilder en tekenaar werd geboren in Dordrecht in 1620. Zijn woonhuis stond ooit hier aan de Nieuwbrug. Hij bracht er zijn jeugd door en bleef er nog lang nadat zijn ouders waren gestorven. Hij leefde en werkte zijn hele leven in Dordrecht. Hier kreeg Cuyp de inspiratie voor zijn prachtige landschappen en de Hollandse luchten. Met wolken, koeien, zeilschepen, de Grote Kerk en meer. Het schildersvak leerde hij van zijn vader. Als ze samen aan één schilderij werkten, tekende Albert het landschap en Jacob de figuren. Na 1650 ontwikkelde Albert Cuyp zijn eigen stijl. Met kleuren die haast uit de schilderijen lijken te stralen.
Dwaalspoor Nieuwbrug Taankade A. Cuyp Dordtse December Dagen 2021
Meer informatie
13
VOORSTRAAT 175 | IN HET LICHT VAN KRONEN Deze locatie is geen officieel onderdeel van Dwaalspoor maar wel heel erg leuk om te bezichtigen. De etalages van het verkoopatelier van Katinka van Haren zijn ingericht als geheimzinnige kijkkasten, gevuld met een overvloed aan glimmende kronen en ander moois.

Disclaimer:
Bovenstaande personages zijn gecreëerd om de geschiedenis zo veel mogelijk tot leven te wekken en toegankelijk te maken voor een breed publiek. Personages zijn deels fictief, deels historisch. Wij hebben ons uiterste best gedaan zoveel mogelijk bronnen te raadplegen en zo recht te doen aan de Dordtse geschiedenis. Mocht je toch een foutje tegenkomen laat het dan gerust weten.

Laat je inspireren door de verrassingskalender
Steun het goede doel: High Five Foundation
Click & Collect bij Dordtse ondernemers
Maak jouw kerstwens videoboodschap